ontwerp: comp@vice
Oorzaken

Mobbing gedijt goed als de bodem onder de organisatie ‘gestresst’ is.  Dit komt voor in tijden van recessie (Tigchelaar, uit Bosma 1993) of economische stagnatie (Looman, uit Bosman 1993).  Volgens Tigchelaar speelt zich in de top van de organisaties dan een zogenaamd afrekeninggedrag af van oud en nieuw zeer.












Looman daarnaast, stelt dat groepen binnen een organisatie, vooral tijdens economische stagnatie de neiging hebben om bedreigingen van buitenaf intern af te reageren, en zelfs dan wanneer de bedreiging niet direct de groep zelf treft.

Onderzoek (Cameron et al, uit Smith, 1989) ondersteunt deze laatste zienswijze.  Het onderzoek vermeldt dat wanneer er een conflict is tussen een organisatie en zijn omgeving, dit vaak gepaard gaat met interne strijd.  Als deze strijd plaatsvindt tussen groepen c.q. afdelingen binnen een organisatie, blijkt dat de onderlinge relaties tussen de afdelingen gunstig worden beïnvloed wanneer er sprake is van een gezamenlijke vijand of een hoger gesteld doel (Sherif, uit: Smith, 1989). 

Vaak is het zo dat de groepen die met elkaar overhoop liggen, zelf een vijand zoeken of er een creëren.  Op deze manier kunnen de spanningen die bestaan in de interrelaties van de groepen getransformeerd worden naar de relatie met de ‘vijand’ (Sim­mel, uit: Smith, 1989).  In de groepsdynamica wordt dit ook wel aangeduid met de term ‘scapegoating’.  Hieronder wordt verstaan dat spanningen die thuishoren in een groep worden overgeplaatst op één lid van diezelfde groep, die het conflict op zich neemt en het slachtoffer is namens alle groepsleden (Oehler & Perrault, uit Smith, 1989).

Ook de organisatievorm kan mobbing stimuleren: de afwezigheid van een individuele klachtenregeling, autoritair leiderschap, machtsmisbruik door hogergeschikten en een bedreigende manier van omgaan met onzekerheid.

Een andere oorzaak heeft te maken met de moraal.  Looman voorziet een terugkeer van de moraal en stelt dat naarmate de normativiteit toeneemt, de tolerantie afneemt.  Met andere woorden, wie zich niet aanpast, zal het voelen.  Vaak is het slachtoffer dan hier de dupe van. 

Leymann (1993) ziet het negatiever.  Hij stelt dat afgezien van oorzaken die van buitenaf komen, het moralistische niveau van de plaaggeesten binnen een organisatie van zichzelf zo laag kan zijn, dat het vervolgen van anderen over een langere tijd gewoon toelaat.  Onderlinge spanningen op de werkvloer kunnen escaleren en aan de oorzaak liggen van mobbing.  Ook racisme en seksisme kunnen pesterijen bevorderen.