De dorpskern van Machelen-aan-Leie ontstond op een verhevenheid aan, de rechterbuitenbocht van de Leie, "Machelen-put" genoemd.

De typische driehoekige vorm van het dorpsplein zou kunnen wijzen op een Frankische nederzetting.

De Salische Franken staken tegen het einde van de oudheid de Rijn over en vestigden zich in deze gebieden (Chlodovech-Chlodwig-Clovis werd in 504 gedoopt te
Reims).

Eerste vermeldingen van het dorp in 697, 820 en 830 in de annalen van de Gentse St.Pietersabdij als "Machlinio, Machlinum, of Mageleno, volgens professor Gysseling waarschijnlijk afgeleid van het oudgermaanse "magalium", wat machtig, sterk betekent.