Moritoen start opleiding ‘Total Acceptance’

Het realistisch optimisme van het lichaamswerk - in gesprek met Rie Vanduren

Reeds vijf jaar organiseert Moritoen de cursussen ‘Lichaam, bron van levenswijsheid’, ook wel lichaamswerk genoemd. Vijf jaar geleden begonnen een tiental cursisten, ondertussen zijn er cursussen voor ‘beginners’ en ‘doorwerkers’, zijn er themaweekends en is er een jaartraining. De jongste loot aan deze tak is de opleiding ‘Total Acceptance’, een opleiding tot lichaamstherapeut. Voldoende reden om er extra aandacht aan te besteden in een gesprek met Rie Vanduren, lichaamstherapeute en stafmedewerkster van Moritoen. Een verhaal over de boodschappen van je lichaam, de wijsheid van je emoties en het realisme van verlangens.

Om maar met de deur in huis te vallen, waarvoor staat ‘lichaamswerk’?
Het lichaamswerk is bedoeld voor mensen die bewuster in het leven willen staan. Het is een manier om gedragspatronen waarover je niet tevreden bent te bekijken en te veranderen. De basis daarvoor  is de ervaring van je lichaam. Via allerlei oefeningen worden signalen, gevoelens en herinneringen in je lijf actief opgeroepen. Vanuit deze ervaringen krijgen mensen inzicht in hun functioneren, en in de dieperliggende overtuigingen en gedachtepatronen die daar aan de basis van liggen. Met oefeningen bedoel ik bepaalde houdingen en bewegingen. Deze oefeningen zijn enigszins te vergelijken met sportoefeningen maar het doel is totaal anders. Het doel is niet het lichaam mooier en sterker te maken of aan een betere uithouding te werken, dit zijn vaak slechts prettige nevenverschijnselen. De essentie van een oefening is te bekijken en te voelen wat ons lichaam ons te vertellen heeft. Bij de oefeningen stoot je op blokkades en grenzen die zichtbaar worden in pijnen, emoties en gedachten.

Wat is het uitgangspunt van dit lichaamswerk?
De overtuiging dat je persoonlijke levensgeschiedenis in je ‘lijf’ zit. Deze levensgeschiedenis is vaak niet meer bewust aanwezig maar stuurt wel vanuit je onbewuste je gedragingen en reacties. Via het lichaamswerk krijgen mensen opnieuw inzicht in hun, vaak onbewuste, persoonlijke levensgeschiedenis en de manier waarop die hun huidige gedrag en gevoel bepaalt. Met andere woorden, hoe je nu emotioneel op situaties reageert, wordt mee bepaald door ervaringen uit je verleden en je kindertijd.

Ter verduidelijking een voorbeeld uit de praktijk. Een vrouw verlangt naar een relatie.  Via het lichaamswerk komt ze tot de ontdekking dat ze op de een of andere manier zich steeds zo verantwoordelijk voelt voor haar partner, familie of vrienden dat ze die ‘bemoedert’. Ze gaat steeds weer zorgen voor de mensen met wie ze omgaat, omdat dat het enige patroon is dat ze kent. Zo komt ze zelf nooit aan haar trekken maar ook die anderen niet. Want die anderen worden, bij wijze van spreken, enkel nog als kind beschouwd. Als ze dat inzicht in haar gedrag en die onbewuste overtuiging heeft gekregen kan ze eraan ‘werken’ en haar neiging ook loslaten.

Voor mij is het belangrijk te werken vanuit een holistische mensvisie. Ik ben ervan overtuigd dat verschillende aspecten van de mens samenhangen, lichaam, geest en ziel hebben met elkaar te maken.

Neem nu zoiets als rugpijn. Naast de fysieke realiteit die zorg nodig heeft, gaat onze aandacht vooral naar het psychische aspect. Dit is een heel concreet voorbeeld hoe een lichamelijke klacht telkens ook een psychische component heeft. Men moet deze gedachte ook niet te ver drijven. Het is belangrijk dat men er met gezond verstand mee omgaat. Bij wijze van spreken, als je verkouden bent, dan is dat gewoon zo, maar als de verkoudheid een jaar duurt dan is het van belang ook de psychische oorzaken te onderzoeken. Ons voorbeeld van zo-even kan het wellicht helderder maken. De vrouw die altijd voor een ander wil zorgen respecteert haar eigen grenzen niet. Na jaren raakt ze uitgeblust en krijgt ze rugklachten. Deze rugklachten zijn de fysieke uiting van de last die ze altijd op zich genomen heeft. s

Is lichaamswerk therapie?
(denkt na) Ja, maar als therapie omschreven wordt als het genezen van een ziekte, dan zeg ik: ‘Neen.’ Wij gaan niet uit van ziekte maar van de mens die leeft en functioneert, van de mens in zijn totale zijn. Wie maakt trouwens het onderscheid tussen ziek en gezond? Ik merk wel dat mensen die een tijd met lichaamswerk bezig zijn veel minder ziek worden. Die mensen hebben immers de beperkende factoren, die ziekmakend kunnen zijn ‘gedraaid’.

En is het lichaamswerk vormingswerk?
(zonder nadenken) Ja, absoluut!

Mensen komen meestal vanuit een crisiservaring of een heel specifieke vraag en zijn op zoek naar een direct antwoord of een oplossing. In het begin kan het lichaamswerk dan als crisisopvang fungeren. Daarna hoop ik dat mensen de moed hebben om door te gaan, dan wordt het vormingswerk waarin mensen bewust worden van hun verantwoordelijkheden en vrijheden. Ze worden geconfronteerd met de eigen verantwoordelijkheid voor hun leven i.p.v. de oorzaak van wat hen overkomt te blijven leggen bij de anderen, de situaties en hun omgeving. In het lichaamswerk leert men op een andere manier in de realiteit staan i.p.v. de dingen fatalistisch te ondergaan.

En het merkwaardige is dat persoonlijke veranderingen ervoor zorgen dat ook de mensen waarmee je leeft en werkt mee veranderen. Zo wordt het lichaamswerk echt vormingswerk.

Een cursus is een soort laboratorium waarin mensen kunnen experimenteren. In feite  bestaat elke cursus uit twee delen. Ín de cursus zelf experimenteren we en daarna is het belangrijk het geleerde in de wereld en de dagelijkse realiteit  brengen. Wij geven geen tips of trucjes. We leggen mensen niets op. Veranderingen groeien van binnenuit maar door het lichaamswerk krijg je andere overtuigingen en houdingen die je leven meer ruimte geven. Je kijkt anders tegen de dingen aan. 

Is de overtuiging dat mensen kunnen veranderen en hun leven in eigen handen kunnen nemen geen al te optimistische filosofie?
Neen, dit is een realistisch optimisme. Je eigen verantwoordelijkheid nemen is de consequenties van je keuzes opnemen. Het is belangrijk dat mensen realistisch worden in het maken van hun keuzes.

Het is mogelijk dat je tijdens de cursus je illusies kwijt raakt. Dat wil niet zeggen dat je niet meer zou mogen of kunnen verlangen, integendeel. Maar je kunt erachter komen wat je echt wilt. Realistische verlangens creëren een krachtiger leven en doen je handelen in overeenstemming met je echte keuzes. Mensen leren hun kern opnieuw ontdekken. Ze ontdekken waarvoor ze ‘in de wieg gelegd zijn’. Soms zijn mensen door hun levensgeschiedenis zodanig van zichzelf vervreemd en aan hun omgeving aangepast dat ze niet meer weten wat ze echt willen. Door het lichaamswerk vindt men zijn eigen spoor terug, dat noemen wij ‘aarding’. In de cursus doen we dat van bij het begin heel concreet door mensen letterlijk op hun voeten te laten staan, te laten ervaren hoe ze op de grond staan en zo te aarden waardoor ze ook figuurlijk, opnieuw, met de voeten op de grond staan.

In januari 2002 start de opleiding lichaamswerk?
De opleiding is bedoeld voor wie intensief en langdurig met dit werk aan de gang wil. Ze wordt gedragen door Nico van der Gaag, die ook al jaren de cursussen lichaamswerk verzorgt en ikzelf. Maar we doen beroep op heel wat gastdocenten uit Vlaanderen en Nederland, stuk voor stuk specialisten op hun domein.

Barbara Vandenbussche
Jan Timmerman