Snelcursus leer.
Geschiedenis.
Het oudste voorwerp van leer dat in Zweden is gevonden, is een schede van een bronzen dolk van rond het jaar 1100 vorr Christus. Maar de kunst om Huiden en vellen tot leer te bewerken, bestaat al veel langer. Lang voordat de mens het land begon te verbouwen, was hij jager. Al heel vroeg moet hij ontdekt hebben hoe hij zijn eigen lichaam kon beschermen en verwarmen met de huiden van geschoten wild.
DE OUDSTE METHODE ZOALS NOG STEEDS TOEGEPAST DOOR DE ESKIMO'S.
Onbewerkte huiden gaan rotten als ze vochtig blijven, droge huiden worden hard. Om de huiden te kunnen gebruiken, moeten onze voorvaderen een eenvoudige manier van looien hebben ondekt om de huiden in leer te veranderen. Misshien deden ze dat op Aziatische steppen en door Eskimo's tegenwoordig nog steeds toegepast. Door eerst het vet van de huid te schrapen, en het er vervolgens weer in wrijven, kan de soepelheid worden bewaard.
EIKENSCHORS EN ALUIN.
Door toeval ondekte de mens in de loop der jaren nieuwe methoden om onbewerkte huiden en vellen te veranderen in een zacht en sterk leer. Men gebruikte plantendelen zoals eikenschors en aluin. Zonder het te weten had men de toepassing van plantaardige en minirale looistoffen ondekt.
DE ONTDEKKING VAN EEN APOTHEKER.
Pas in de 18de eeuw begon men verschillende looimethoden wat wetenschappelijker te bestuderen. In 1853 ondekte de Zweedse apotheker Karl Hyltén-Cavallius een proces waarbij chroomlooien de belangrijktse methode voor conserveren van leer.
Grondstof
De grondstoffen voor leer worden onderverdeeld in huiden en vellen. Bepalend voor dit onderscheid zijn afmetingen. Grote dieren, zoals rundvee en elanden, hebben een huid, terwijl we de kleinere dieren, schapen en kalveren, van vel spreken. Voor meubelleer wordt gebruik gemaakt van huiden
SCANDINAVISCHE RUWE HUIDEN.
De goede verzorging van de dieren en het klimaat in Scandinavië dragen bij aan de hoge kwaliteit. Het is wezenlijk belang voor het eindresultaat dat de huid bijna overal ongeveer dezelfde dikte heeft. Koeien die veel hebben gekalfd, hebben een huid die bij de buik dun en uitgerekt is. De huid van een stier daarentegen is regelmatiger. Elmo gebruikt enkel huiden van koeien die gehouden worden voor melkproduktie en ook die van stieren. De harige kant van de huid wordt de nerfzijde genoemd, de onderkant heet de vlees kant.
DE NATUUR LAAT ZIJN SPOREN NA.
Het bewerkte leer laat nog steeds duidelijke sporen zien van onder andere insectenbeten, littekens van wonden en huidplooien. Dit draagt in hogere mate bij aan het natuurlijk karaktrt van het leer.
VOORBEHANDELING
De onbewerkte huiden komen gezouten en opgevouwen naar de looierij. Ze worden gesorteerd en gemerkt met een nummer. Vanaf nu kan men elke huid volgen doorheen het hele produktieproces. Het vervaardigen van leer is gebaseerd op het reproduceren en conserveren van de eigenschappen die de levende huid bezat.
STERKE, SOEPELHEID EN KLEUR.
De procedure bestaat uit twee fasen. De eerste fase is het zogeheten natte procédé, de tweede de afwerking. Het natte procédé maakt het leer sterk en soepel en geeft het kleur. de afwerking bepaalt het definitieve uiterlijk en de eigenschappen van het leer. Voorafgaand aan het looien wordt het leer geweekt, gekalkt, ontvleesd, ontkalkt, gebeitst en gepikkeld.
"DE PERFECTIE OF ANDERS NIETS."
Het natte procédé begint met het weken. In grote, dreeiende vaten, worden de huiden in lauw water gelegd om zout, vuil en bloedresten te verwijderen. Dan volgt het kalken, waardoor de haren worden verwijderd. In deze fase kan men het leer "make of breken". Voor dit procédé is met andere woorden veel kennis en ervaring vereist.
EEN DAG LATER.
Na het weken en kalken, wat ongeveer een dag duurt, volgt het ontvlezen. Hierbij worden het losse bindweefsel, het vet en de vleesresten van de onderkant van de huid verwijdered. Door het kalkbad is de huid alkalisch geworden. Voordat het leer wordt gelooid, moet het daarom ontkalkt, gebeist en ten slotte geprikkeld worden. Het komt er in het kort op neer dat de huid door de behandeling zuur en toegankelijk voor looistoffen worden gemaakt.
LOOIEN.
Door het looien wordt de huid geconserveerd en blijven natuurlijke eigenschappen permanent aanwezig. Het chemische proces vindt pleets met alkalische chroom-3-zouten, sinds de eeuwwisseling al de meest gebruikte looistoffe. De chroommethode is snel en gemakkelijk te sturen.
ALLE HUIDEN WORDEN EERSTBLAUW.
Tijdens het looien, dat in grote, draaiende vaten plaatsvindt, krijgt de huid een blauwachtige kleur. Het hele procéé duurt ongeveer 24 uur. Dan worden de chroomresten uit het afvalwater gehaald, waarna het afvalwater in de gemeentelijke zuiveringsinstallatie wordt gezuiverd en vervolgens in de natuur terchtkomt.
KENNIS EN ERVARING.
Na het looien wordt de huid uitgewrongen, gesplit, geschaafs tot op de juiste dikte en geverfd. Dikke huiden, voornamelijk stierehuiden, worden echter al voor het looien gesplit.
VERVEN.
Als het meeste water uit de huid is verwijdered, moet de huid in twee lagen worden geplitst, een boven laag van nerfleer en een onderlaag van splitleer. Het splitleer wordt zonder verdere behandeling geleverd aan fabrieken die zich hebben gespecialiceerd in verschillende soorten suédeprodukten. Het nerfleer komt terecht in de volgende bewerkingsfase van leer voor de internationale auto- en meubelindustrie.
LEER IS DOOR EN DOOR GEVERFD.
Dorr het schaven wordt de uiteindelijke dikte van het nerfleer aangepast en bepaald. Al het Leer is door en dorr geverfd. Vroeger waren de vetstoffen gebaseerd op de giftige aniline. De term aniline wordt nog steeds gebruikt als aanduiding van leer dat door en door geverfd is. Zie verder onder Eigenshappen. De huiden draaien circa 8 uur rond in grote vaten met een nalooimiddel, verf en vet. Het leer krijgt nu zijn basiskleur, soepelheid en sterkte.
CIRCA 8 UUR.
Het nog steeds vochtige leer wordt door een persmachine geleid. Hier wordt water uit het leer geperst en de plooien en rimpels verwijderd. vervolgens wordt het leer gedroogd door middel van een droogmachine of hangdrogen. De methoden die gekozen wordt is afhankelijk van het leer type. hangdrogen betekent dat het leer over een stang wordt gehangen en aan de lucht moet drogen.
"SOEPEL MAKEN."
Na het drogen bevat het leer ongeveer 10% water en voelt het een beetje stug aan. Om het leer soepeler te maken, wordt het door een soort van "kneedmachine" geleid of rondgedraaid in een droge, grote houten trommel.