Marc M. Braet
Renoue au
Souvenir
1995
|
Voor
Nèle hij
droeg geen enkele ziekte in zich buiten
het geheime litteken van de herinnering |
Pour
Nèle Il
ne portait aucune maladie en lui À
part la cicatrice secrète du
souvenir |
Renoue
au Souvenir
ik
heb een steen verlegd in een rivier op aarde
j’ai
déplacé une pierre dans une rivière sur terre
A
Renoue
au Souvenir
|
Nadien nu blijft
voor alles nog tijd verdriet
liet nachtschade vrij en
we blijven maar dansen op
de strakke koord van voorbij nu is
hoop nog een ster die
magnesium sproeit in het duister vervalste
luister van
miljoenen lichtjaren ver nu rest
voor alles nog tijd herknoop
het verleden gedenk
wat voorbij is op
het zo kwetsbare netvlies het
nooit te genezen verlies voor alles
nog tijd nu
en vandaag brandende
vraag te
lezen in breuklijn van steenroos geluk
blijft een woord breekbaar
en broos straks is
het voor alles te laat taalmuur
waartegen men staat de
hoofdletters op je gericht (er
blijft je nog tijd voor één woord) nadien wordt
je hart voor immer doorboord (04-07-1994) |
Après maintenant
pour
tout il reste du
temps le chagrin a libéré
la belladone or
nous nous dansons
dansons sur
la corde raide du passé maintenant
l’espoir
est encore une étoile qui
arrose du magnésium dans la nuit une
splendeur imaginée de
millions d’années lumière maintenant
pour
tout il reste du
temps renoue
au souvenir mémorise
le passé sur la
rétine vulnérable le
dommage inguérissable pour
tout il reste du
temps aujourd’hui à
présent question
brûlante à
lire en ligne brisée de rhododendron le
bonheur reste un mot fragile
et frêle bientôt
il
sera trop tard adossé
contre le mur du langage fixé
par les majuscules (il
te reste tout juste le temps pour ‘un seul’ mot) après pour
l’éternité ton
cœur sera transpercé (04-07-1994) |
Renoue
au Souvenir
|
Meidag plots bommen in de straat vandaag angst
klopt aan de deuren wat
baat nu nog gevloek
geklaag wat
helpt het tranend zeuren weer
lijken in een huis vandaag de
rouw dekt alle zonden hoog
op de puinen strompelt traag de
dood en biedt zijn
wonden |
Jour
de mai brusquement
des bombes dans la rue l’effroi
cogne aux portes pourquoi dès lors plaintes et
jurons les
pleurs à quoi
bon de
nouveaux cadavres dans un foyer le
deuil recouvre les péchés haut
sur les ruines
lentement
trébuche la
mort elle offre
ses plaies |
|
Nacht de
nacht schuift de gordijnen dicht straks
zullen stalen vogels komen met
angst met hoop en fakkels
licht en
bommen tussen onze dromen dan
gaat misschien een vriend eraan een
vrouw een buur een schreiend
kind die
in de klamme schuilplaats staan te
huivren tot de dood hen vindt er
zullen straks weer lijken zijn een
vriend een buur een slapend
wicht de
nacht bedekt de wreedste pijn en
sluit de kilste ogen dicht |
Nuit la
nuit tire les rideaux bientôt
viendront des oiseaux d’acier amenant
l’angoisse
l’espoir
les torches de lumière et
les bombes au cœur de nos
rêves un
ami
peut-être
sera touché une
femme un voisin un enfant en
pleurs qui
dans l’abri moite frémissent
jusqu’à ce que mort les surprenne de
nouveau il y aura des cadavres un
ami un voisin ou un gamin
endormi la
nuit recouvre la plus cruelle peine referme
les yeux les plus glacés |
Renoue
au Souvenir
|
Départ de
trein reed binnen in ‘t station het
was een grijze morgen stil
en zwijgzaam op ‘t
perron de
reiziger vol zorgen vrouwen
schreiden diep en bang zo
eenzaam in de morgen de
oude moeder kuste lang haar
stille zoon vol zorgen ginds
in de verte rijdt de trein weg in de kille
morgen op
het perron staat stil en
klein een
moeder vol van
zorgen |
Départ un
gris matin entra
en gare le train sur
le perron
immobile
silencieux le
voyageur
soucieux inquiètes des femmes fondaient en
larmes si
solitaires le matin longuement la vieille mère
embrassa son
fils silencieux si
soucieux là-bas
au loin roule le
train parti
au froid matin sur
le perron petite et
silencieuse une
mère
soucieuse |
|
Zonder
belang de
kogel die de ruit deed breken het
k!ind geboren in de nacht onder
de rode fakkelregen soldaten ergens op de
wacht en
weldra wordt het weerom morgen de
verre lichten zijn gedoofd de
mensen slapen zonder zorgen elk
heeft zijn ziel aan God beloofd soldaten
vuurden ergens
buiten een
roerloos wicht de ogen
groot de
kogel die doorheen de ruiten de
scherpe zeil sloeg van de dood |
Affaire
négligeable le
balle tirée brisa la vitre l’enfant né dans la
nuit sous
la pluie de torches rouges quelque
part des soldats en
faction bientôt
le jour va se lever les
lumières au loin éteintes on
dort insouciant chacun
à Dieu a promis son âme quelque
part des soldats firent
feu un
bambin
inerte
grand ouverts les yeux tirèrent
la balle qui à
travers les vitres fit
tomber la faux tranchante du
trépas |
Renoue
au Souvenir
|
Geloof er
blijven schone dagen het
hart bonst wild en
wijd het
heeft nog strijd te dragen in
kommervolle tijd er
blijven goede mensen met
vrijheid in het bloed die
hem geluk toewensen als
hij weer verder moet er
zijn nog koele nachten vervuld
van durf en daad als
tussen vijands wachten de
dood haar zeis neerslaat hij
heeft niets meer te vragen het
hart klopt voor de strijd er
blijven schone dagen en
eens wordt ‘t volk bevrijd |
Foi il
reste de beaux jours le
cœur sauvagement palpite sans limites il
lui faudra combattre en
temps de misère il
reste des hommes bons libres
dans le sang qui
lui souhaitent bonne chance quand
il reprend la route il
reste des nuits froides remplies
d’audace et d’action alors
qu’entre les gardes ennemies la
mort abat sa faux il
n’a plus rien à demander le
cœur bat pour le combat il
reste de beaux jours et
un jour le peuple sera
libéré |
Renoue
au Souvenir
|
Eindstation de
ogen zijn gesloten men
kan nu slapend zijn het
regent in de sloten en
harten doen weer pijn het
regent langs de ruiten de
trein glijdt door de nacht langsheen
het spoor daarbuiten een
man die blijkbaar
wacht zijn
ogen staren zwijgend strak
loerend naar het licht het
hart klopt zwaar en hijgend de
hand tot daad gericht een
trein reed van de sporen de
hemel kleurde rood en
harten zijn verloren verloren
in de dood |
Terminus les
yeux fermés l’on
peut dormir enfin il
pleut dans les ruisseaux les
coeurs font mal à nouveau il
pleut sur les carreaux le
train glisse dans la nuit dehors
le long du rail un
homme paraît aux aguets ses
yeux fixent silencieux épiant
vers la lumière le
cœur bat fort et haletant la
main braquée sur l’action un
train a déraillé le
ciel s’est enflammé des
cœurs se sont perdus dans
la mort
perdus |
|
Gevangene cirkelgang
van trage uren hoelang
nog voor hij wedervindt buiten
de rechthoek van de muren een
vrouw een vriend een lachend
kind nu
kan hij slechts het lot verwensen de
tralies meten met zijn hoop ze
kunnen niet bij vrije mensen gedachten
vangen in hun loop wat
krassen op de zilte wanden hoelang
nog voor hij wedervindt zijn
moeder vader
broederhanden en
alles wat het leven bindt |
Prisonnier longues
heures de couloir circulaire combien
de temps avant qu’il ne retrouve hors
du rectangle des murs femme ami enfant
rieur il
ne peut que maudire le sort mesurer
les barreaux à son espoir impossible
aux personnes libres de
saisir ses pensées quelques
griffes sur les murs saumâtres combien
de temps avant qu’il ne retrouve mère père mains
fraternelles et
tout ce que lie la vie |
Renoue
au Souvenir
|
Vers heb
je voor je volk gestreden houdt
men je dan aan moet
je in de kerker treden ‘t
strijden is gedaan komen
wachten je dan halen voor
het dodenfeest sleept
men je voor
tribunalen als
gebonden beest moet
je straks worden geschoten door
je harde kop sterf
dan met de vuist gesloten en
het hoofd rechtop |
Vers as-
tu lutté pour ton peuple l’on
vient t’arrêter te
mettre au cachot la
lutte est terminée les
gardes viennent te chercher pour
la fête des morts on
te traîne aux tribunaux comme
animal ligoté te
faut-il être fusillé dans
ta tête fière meurs
les poings fermés le
front levé |
|
Eksekutie dit
is het net begonnen lied van
een geofferd leven een
verre kogel in het niet en
mikken zonder beven en
zonder tranen is dit lied motief
met weinig noten wat
angst wat hoop wat schraal
verdriet en
scherpknallende schoten dit
is het uitgezongen lied van
een geëindigd streven een
dode vogel in het niet en
verder weer het leven |
Exécution voici
la chanson à peine entamée d’une
vie sacrifiée une
balle distante dans le néant visée
sans trembler la
chanson est sans larmes motif
en peu de notes quelque
peur espoir un maigre chagrin
et
des tirs perçants voici
la chanson achevée d’une
lutte terminée un
oiseau mort dans le néant et
puis la vie reprend |
Renoue
au Souvenir
|
Tussentijdig
lied (voor
sommigen) ze
zijn verheugd dat ze geboren zijn en
blijder nog dat ze vandaag nog leven ze
lachen weer en drinken een
slok wijn die
spoelt de angst weg en
verstilt het beven straks
zingen ze weer het laatste lied en
denken niet meer aan de doden buiten de
mens wordt toch niet heilig met verdriet want
iedereen hoort graag zijn liedje fluiten geboren
zijn is steeds een schone zaak maar
niet zo leuk is het met angst te leven stop
nu de oorlog Heer tot hun
vermaak en
drink een glas met hen tegen het beven |
Chanson
en intérim (pour
certains)
ils
se réjouissent d’être nés plus
même d’être
encore vivants ils
se reprennent à rire
boivent une gorgée de vin qui
rince la peur
adoucit la terreur ils
vont chanter l’ultime chant sans
plus penser aux morts dehors l’homme
n’est point sanctifié par le chagrin chacun aime entendre siffler son
air naître
est une belle affaire mais
non pas vivre dans la peur arrête
la guerre pour leur joie
Seigneur avec
eux bois un verre contre la
terreur |
|
Memento ze
traden zonder angst tussen de hoge muren en
zagen zon en maan door het gekerkerd raam ze
wisten niet hoe lang het leven nog kon duren en
zochten op de wand naar een verloren naam dagen
gleden heen tussen lange nachten en
tussendoor de staven van het tralieraam ze
hoorden in de gang het lachen van de wachten en
krasten in de muur de letters van hun naam ze
traden zonder angst tot bij de houten palen en
keken naar de hemel zonder kerkerraam er
bleven slechts hun levensloze lijven hangen en
op de grijze muur stond hun vergeten naam |
Memento ils
marchaient sans peur entre les hauts murs apercevaient
soleil et lune entre les barreaux ils
ignoraient le temps que durerait la vie cherchaient
un nom perdu sur le mur les
jours s’écoulaient entre les longues nuits à
travers les barreaux du cachot ils
entendirent dans le couloir le rire des gardiens et
griffèrent dans le mur les lettres de leur nom ils
marchèrent sans peur jusqu’aux poteaux regardèrent
le ciel libéré de barreaux seuls
restèrent leurs corps suspendus sans vie et
leur nom oublié sur le mur
gris |
Renoue
au Souvenir
|
1943 1
we
waren van huis weggegaan we
leefden met de gedachte aan licht we
leefden terwijl we stierven we
waren bang voor een handdruk we
hadden blinde meisjes gewild we
hadden dove meisjes gewild hun
mond dichtgenaaid met zwart garen hun
genezende borstjes rechtop hun
gladde buik als een balsem van vrede zij
hebben de meisjes verbrand helaas hadden
ze ogen en lippen die spraken wij
werden tot nacht en nevel wij
zouden de dood overleven 2
gouden
appels en bomen ring
van herinnering herfst
was het en
oorlog ratten
knaagden aan dromen gouden
appels droeg het jaar klaproos en huiver hij: schaduw van
schaduw belaagd beschut
bevreesd winter
was het en
oorlog maan
werd zilver en bespiegeling hij: gejaagd geschuwd
gevreesd zing zongen de bomen zing lente
werd het en
zomer hij
zocht in de spiegel een
spiegel een
licht binnen de schemering ring van de herinnering |
1943 1
nous
avions quitté la maison vivions
en rêvant de lumière nous
vivions en mourant appréhendions
une poignée de main nous
aurions voulu des filles aveugles et
des filles sourdes la
bouche cousue de fil noir les
seins guérissants dressés le
ventre lisse comme un baume de paix hélas
ils ont brûlé les filles elles
avaient les yeux et les lèvres qui parlaient nous
devînmes nuit et brume nous
survivrions à la mort 2
pommes
et arbres dorés l’anneau
du souvenir c’était
l’automne c’était la
guerre les
rats rongeaient les rêves l’année
portait pommes
dorées coquelicot
et
frisson lui: l’ombre de son
ombre harcelé caché
apeuré c’était
l’hiver c’était la
guerre la
lune devint argent et spéculation lui: chassé repoussé redouté
chante chantaient les
arbres
chante arrivèrent
le printemps et l’été il
chercha un miroir dans le miroir une
lumière à l’intérieur du crépuscule l’anneau
du souvenir |
Renoue
au Souvenir
|
Aftocht vandaag
namen soldaten afscheid van de stad ze
sjokten stil en stroef langsheen de baan en
roofden ‘t laatste wat de boer op stal bezat de
forse paarden die nu trekken
moesten de
Poolse karren overvol beladen geen
zang weerklonk noch
welmden warme tranen vergrauwd
en moe traden ze uit ons
leven langs
volbestofte ongekende banen hun
zware zwarte laarzen stapten traag en
knarspten weg met lammerlijk geluid ze
trokken heen soldaten
zonder dromen verdwenen
in een donkergrauwe wolk steeds
verder weg in deinende lange stromen en
zongen niet noch
weenden maar
achter hen weerklonk het
hoongelach |
Retraite aujourd’hui
les soldats quittèrent la ville ils
se traînaient silencieux et revêches volaient
les derniers biens du paysan dans l’étable les
chevaux robustes devant tirer les
chariots polonais surchargés point
de chant dans l’air
ni chaudes larmes blafards
et fatigués ils sortaient de notre vie par
des chemins inconnus poussiéreux leurs
lourdes bottes noires passaient lentement s’éloignaient
en grinçant piteusement ils
s’en allèrent soldats
sans rêves disparurent
dans un terne nuage gris toujours
plus loin en longs flots
houleux ils
ne chantaient pas et ne
pleuraient pas mais
derrière eux se répercutait le
ricanement |
Renoue
au Souvenir
|
Vreemdeling hij
werd een vreemdeliing vandaag voor
volk voor land voor
vrijheid ook
een beetje voor zijn eigen kraag hij
kamt zijn haar opzij zet een bril
op kleedt
zich zo en zo koestert een andere
naam alleen
zijn ogen zullen dezelfde blijven en
zijn handen die niet beefden in
tijd van revolver
granaat of
dynamiet en
zijn weemoed die sterker leefde groter dieper mooier hij
werd een vreemdeling vandaag stencils
voltikkend bladen
drukkend lezend
door zijn ruitenglanzen bril zijn
vrienden vragen aan hun vrienden waar
leeft hij waar ging hij
heen of
stief hij in een werkkamp ? niemend
vraagt wat doet hij
? elk
gaat zijn weg elk gaat
alleen geen
kent de nacht zoals die werkelijk bestaat hij
was een vreemdeling
gisteren de
tanks zijn reeds doorheen de stad gereden hij
kamt zijn haar weer recht legt
bril en schroot opzij bergt
granaat revolver
dynamiet gaat
tot de vrijheid met zijn jong gedacht waar
menigeen zo spottend om hem lacht |
étranger il
devint un étranger pour
le peuple le pays la
liberté un
peu pour son propre col il
se coiffe de côté met
des lunettes s’habille
comme ceci comme cela
chérit un autre nom seuls
ses yeux resteront pareils ses
mains n’ont pas tremblé en
temps de revolver de grenade ou
dynamite et
la mélancolie se raviva en lui plus
forte profonde plus
belle aujourd’hui il devint un
étranger remplissant
des stencils
imprimant des feuilles lisant
à travers ses lunettes vitrées ses
amis à leurs amis où
habite-t-il
où est-il
parti est-il
mort dans un camp de travail ? personne
ne demande que
fait-il ? chacun
suit son propre chemin
s’en va seul nul
ne connaît la nuit telle qu’elle est hier
encore il était un
étranger les
tanks ont traversé la ville il
se repeigne les cheveux droits range
lunettes et mitraille grenade revolver
dynamite marche
vers la liberté
l’esprit jeune tandis
que bien des gens rient en le
raillant |
Renoue
au Souvenir
|
Rebel vermoord
of kerker hem maar
zwijgen zal hij niet of
snoer zijn jonge hals doorscheur
zijn borst met kogels maar
zwijgen zal hij niet hij
hoort zelf veel te graag het schone
lied van
vrije vogels draagt
kennis van de diep doorleefde pijn en
weet wat ‘t is om
illegaal te zijn nee zwijgen zal hij
nooit het
iedereen toeschreeuwen en
wekken tot de daad zolang
een ademstoot zijn
pols nog kloppen laat want
zwijgen als
men spreken
moét is
wreder dan de stervensbaan van
vlees en bloed nog
wreder dan de grauwste cel waarin hoe
klein ook ‘t tralieraam men toch nog als een
man zijn
woede over onrecht schreeuwen kan is
wreder dan doorschoten borst
of toegesnoerde keel omdat
men in de tijd die komt zijn
arbeid had zijn deel maar
levend zijn en
zwijgend gaan langs ieders pijn is
erger dan de dood de
dag vlekt rood en
gans de wereld wordt getooid met
vlaggen als voor Eerste Mei en
hij
Rebel geknecht of vrij zwijgt
nooit nooit
nooit |
Le
rebelle tue-le
incarcère-le il
ne se taira pas étrangle
son jeune cou déchire-lui
le torse de balles il
ne se taira pas il
aime beaucoup trop le chant harmonieux des
oiseaux en liberté connaît
la souffrance profondément vécue et
le sens de l’illégalité non jamais il ne se
taira il
le criera à tout chacun et
poussera à l’action tant
qu’un souffle fait
battre son pouls se
taire quand
il ‘faut’ parler est
plus cruel que le chemin de la mort dans
la chair et dans le sang pire
que le plus sinistre cachot où si
réduits que soient les barreaux l’on
peut comme un homme hurler
sa fureur contre l’iniquité plus
cruel que le torse percé de balles ou le cou
étranglé parce
que pour l’avenir on
eut sa part de travail mais
vivre et
côtoyer tacitement le mal fait à autrui est
pire que mourir le
jour fait tache écarlate le
monde entier est paré de
drapeaux comme au Premier Mai et
lui le
Rebelle asservi
ou libre ne
se tait jamais
jamais
jamais |
Renoue
au Souvenir
|
Adieu de
laatste kussen zijn gegeven de
heetste tranen zijn geschreid bereid
zijn voor het wenkend leven bereid
zijn tot de zware strijd de
dwaaste dromen zijn doorstreden de
verre vlaggen wuiven wijd paraat
staan om het staal te smeden paraat
staan voor de nieuwe tijd vechten
tegen angst en beven vechten
tegen haat of nijd de
laatste zoenen zijn gegeven de
rode vlaggen wuiven wijd en elke droom is
weggegeven en
alle tranen zijn geschreid |
Adieu les
derniers baisers sont donnés les
larmes brûlantes versées être
prêt pour la vie qui appelle à
la lutte éprouvante les
rêves les plus déments sont vaincus largement
agités au loin les
drapeaux être
prêt à forger le fer
à faire
front au temps
nouveau à
lutter contre la peur et le tremblement la
haine ou la hargne les
derniers baisers sont donnés les
drapeaux rouges saluent largement chaque
rêve est distribué toutes
les larmes sont pleurées |
Renoue
au Souvenir
|
Vergeet
dan vergeet
dan wie
het kan de
bommen en het gruis de
grauwe uniformen het
zwarte hakenkruis de
zonen weggezonden de
vaders in gevang
de vrouwen vol verdriet en
moeders stil en
bang de
lippen zonder lied vergeet
dan wie
het kan de
kampen en de doden de
beulen en de haat de
martelgang der Joden de
klopjacht in de straat de
moeders zonder zonen de
vrouwen zonder man vergeet
dan wie
het kan |
Oublie
alors oublie
alors qui
le peut les
bombes et débris les
uniformes gris la
croix gammée noire les
fils expédiés les
pères enfermés les
femmes chagrinées et
les mères silencieuses apeurées sans
chanson aux lèvres oublie
alors qui
le peut les
camps et les morts les
bourreaux et la haine la
marche des Juifs au supplice en
rue la chasse à l’homme les
mères sans fils les
épouses sans mari oublie
alors qui
le peut |
Renoue
au Souvenir
met
langzaam wit krijt
à
lente craie blanche
I
B
Renoue
au Souvenir
|
Soms soms zet
een wolk verdriet zich
neer op je hoofd je
mag van geluk spreken dan want
soms stort
verdriet zich te pletter beenderen
breken en
stuiptrekkend slaat taal een
staccato dacht
je dat een wolk alleen
maar wolk kon zijn dat
is een droevig grapje een
doekje voor het bloeden soms verdampt
een wolk verdriet net
op tijd vóór
je ogen later
besef je dat geluk aan je zijde stond hoe
andersom het ook leek soms trek
je die wolk een jas aan het
staat haar mooi die jas soms |
Parfois parfois
un
nuage de chagrin se
dépose sur ta tête tu
peux parler de chance car
parfois le
chagrin s’écrase en
tombant casse
les os et dans une convulsion le langage
bat un
staccato pensais-tu
qu’un nuage ne
puisse être qu’un nuage quelle
triste plaisanterie c’est
dorer la pilule parfois
un
nuage de chagrin s’évapore juste
à temps devant
tes yeux plus
tard tu saisis que la chance te souriait à
l’encontre de ce qu’il semblait parfois
tu
enfiles un manteau à ce
nuage il
lui va bien ce manteau parfois |
(04-07-1994)
(04-07-1994)
Renoue
au Souvenir
|
Kamiel
Top Kamiel
Top dood en begraven in
Germanië zonder
kruis bij
de sletten en de
raven bij
de puinen en het
gruis ziek
zijn bij het avonddalen van
de ondergaande rood met
de boven en vandalen met
het water en het brood en
de zon nooit meer zien klimmen als
de kleur van kloppend bloed slechts
de kapo’s en de
schimmen slechts
de ovens en hun
gloed bij
de sletten en de
raven ver
van moeder en van
huis Kamiel
Top dood en
begraven In
Germanië zonder
kruis |
Kamiel
Top Kamiel
Top mort et enterré sans
croix en
Germanie près
des corbeaux et des
traînées des
ruines et des
débris être
souffrant à la tombée du
couchant éclatant parmi
les bandits et les vandales au
pain et à l’eau et
ne jamais plus voir ascendant le
soleil aux couleurs du coeur
battant seulement
les capotes et les spectres seuls
les fours et leur
flamme près
des corbeaux et des traînées loin
de maman et du foyer Kamiel
Top mort et enterré sans
croix en
Germanie |
Renoue
au Souvenir
|
Indonesia
Raja zij
trokken westwaarts door de grauwe regen en
zochten niet naar sterren in de lucht ze
kenden slechts de modder van de wegen alsook
de wanhoop van hun verre vlucht het
bleef doodstil van zwijgende geweren de
laatste hutten waren uitgebrand de
blanke man kwam grond en goed begeren en
bracht weer moord en leed over het land de
hemel werd opnieuw boeket van rozen vuurpijlen
de klaarte van hun lot ze
trokken westwaarts
zonder te verpozen en
huiverden bij ‘t vallen van elk schot |
Raja
d’Indonésie ils
partirent sous la pluie grise
vers l’occident ne
cherchaient pas d’étoiles au firmament ne
connaissant que la boue des chemins le
désespoir de fuir au loin silence
mortel de fusils muets les
dernières huttes étaient brûlées l’homme
blanc vint convoiter terres et biens ramena
au pays meurtre et chagrin le
firmament un bouquet de roses redevint les
fusées la lumière de leur
destin ils
partirent sans halte vers l’occident à
chaque salve frissonnant |
|
Chinees
boerenlied ossen ploegt de voren ossen ploegt de
voren ploegt
je eigen graf de
oogst zal niet aan ‘t werkend volk behoren dat
jullie ‘t eten gaf ossen buigt je hoornen ossen buigt je
hoornen buigt
jullie naar het graf jullie
zult straks met gans de oogst behoren —o hoe wreed en laf aan
de heren de heren
hooggeboren voor
ons blijft slechts het kaf |
Chanson
paysanne chinoise labourez les bœufs labourez les
sillons labourez
votre propre tombe la
récolte n’appartiendra pas au peuple laborieux qui
vous a nourris inclinez les bœufs inclinez vos
cornes inclinez-vous
vers la tombe avec
toute la récolte
vous appartiendrez —
oh! cruauté lâcheté
aux
messires aux
messieurs nobles pour
nous seule
restera l’ivraie |
Renoue
au Souvenir
|
Tras Het
Brits leger en de politie zijn woensdag begonnen met de stelselmatige
ujitroeiïng van het Maleis dorp Tras… tweeduizend dorpelingen werden naar
een kamp overgebracht.
hun woningen werden weggevaagd (Associated
Press
08-11-51) tweeduizend
mensen staan bijeengedreven en
zien hun dorp in vuur en vlam vergaan tweeduizend
mensen uit dit grote leven het
bitter hart met rouw en as belaan zij
zien de rook uit deur en ramen waaien vierduizend
ogen door de haat
gekust waarin
‘t weerkaatsend vuur zal blijven laaien dat
nooit door wrange tranen wordt geblust tweeduizend
burgers die hun huis verloren het
leven draait in alle regelmaat maar
in hun hart zingt meer dan ooit te
voren het
vrijheidslied dat nooit
een volk verlaat |
Tras “L’armée
britannique et la police ont commencé mercredi l’extermination
systématique du village malais Tras… Deux mille villageois furent
transportés dans un camp.
Leurs habitations furent balayées…” (Associated
Press
08-11-51) deux
mille personnes entassées voient
leur village périr en flammes deux
mille personnes de cette grande vie le
cœur amer de deuil et
de cendres couvert ils
voient la fumée par porte et fenêtres soufflée quatre
mille yeux par la haine étreints où
les reflets du feu continueront de flamber et
jamais par d’âcres larmes ne seront éteints deux
mille citoyens ont perdu leur foyer la
vie fonctionne en toute régularité mais
dans leur cœur chante plus fort que jamais l’inséparable
hymne d’un peuple à la
liberté |
Renoue
au Souvenir
|
Vier
uur dertien voor
Nicos Belloyannis vier
uur negen: grauw de
late nacht dreigend
de auto’s in het mulle zand en
stram de militaire wacht en
Plastiras speelt Judas in zijn land vier
uur tien: de lampen
flitsen aan belichten
scherp het kalme groepje mannen die
met geheven hoofden staan en
Koning Paul hoort niet hun laatste roep vier
uur elf: geweren zwart
en groot Belloyannis
glimlacht naar het licht dat
klimmend rijst vol morgenrood en
Vader Paus denkt aan de
vastenplicht vier
uur twaalf: hier
scheiden dag en nacht helden
kiezen zonder angst hun lot in
strijd tegen brutale macht vier
uur dertien weerklinkt
‘t genadeschot |
Quatre
heures treize pour
Nicos Belloyannis quatre
heures neuf: grise la
nuit tardive les
autos menaçantes dans
le sable poudreux et
la garde en faction
engourdie et
Plastiras joue au Judas dans sa patrie quatre
heures dix: les
phares s’allument illuminent
clairement le groupe d’hommes calmes debout la tête
haute et
le Roi Paul n’entend pas leur ultime appel quatre
heures onze: des
fusils noirs immenses Belloyannis
sourit à la lumière qui se lève remplie
d’aurore ascendante et
le Saint Père pense au devoir de jeûne quatre
heures douze: ici se
séparent le jour et la nuit les
héros choisissent sans frayeur leur sort opposé
au pouvoir brutal quatre
heures treize:
retentit le coup fatal |
Renoue
au Souvenir
|
Er
is een andere pijn laat
de woorden van marsepein zichzelf
vergeten er
kleeft bloed op de mirte elke
fontein roept een klaaglied wakker want
fonteinen slapen nooit nog
bewaren de bergen het lila van
de morgen jong en
gewillig het
lied van de heester de
lach van
de spotvogel hoog en
grenzeloos er
kleeft bloed op de aarde elke
voetstap maakt wanhoop los zwart
als avondlijke olijven nog
zijn de glanzende hanen van glas wakker en
houdt de stad haar adem in opdat
de angst niet zou losbreken er
kleeft bloed aan de handen de
zilveren adem van de Guadalquivir de
zwijgvlucht van de nachtzwaluw het
teder bewegen van de primavera het
hondsgras met het lied van
de donkere dood en ongenaakbaar wanneer
toont de hemel haar wraak donker
en geweldig als de hete bliksem wanneer
zwijgen de stemmen niet langer en
breken ze los als een orkaan van vuur want er kleeft bloed op het hoofd van
Federico laat
de woorden van marsepein zoet
en eetbaar zijn er
is een andere pijn die gloeit met
blind gelaat en verminkte vingers er
blijft een andere pijn van het vergoten bloed van
het vergeten bloed en
van het
eenzaam zijn |
Il
existe une autre souffrance que
les mots de massepain s’oublient
d’eux-mêmes du
sang colle à la myrte chaque
fontaine rappelle une lamentation car
les fontaines jamais ne dorment les
montagnes conservent le lilas du
matin jeune et docile le
chant de l’arbrisseau
le rire de
l’hypolaïs haut et
infini du
sang colle à la terre chaque
pas dégage du désespoir noir
comme les olives du soir les
coqs en verre
brillants
restent alertes la
ville retient son souffle afin
que ne se déclenche point l’effroi du
sang colle aux mains le
Guadalquivir à l’haleine argentée l’engoulevent
au vol silencieux le
tendre mouvement de la primevère le
chiendent au chant de la
mort ténébreuse et inaccessible quand
le ciel manifeste sa vengeance noire violente
comme l’éclair brûlant quand
les voix cessent de se taire et
se déchaînent tel un ouragan de feu parce
que du sang colle à la tête de Federico laissez
les mots de massepain être
doux et comestibles il
existe un autre mal qui consume au visage aveugle et aux doigts
mutilés une
autre souffrance de sang versé de
sang oublié et de
solitude |
Renoue
au Souvenir
|
N’doekoe aan
mijn kongolese vrienden mij
is vandaag de
tijd geen
huis dat ik bewoon geen
sprankel eeuwigheid mij
heeft er meer belang rechtop
te blijven staan geen
schaamrood op mijn wang en
dus nooit mee te
doen aan
dreiging hoon en
haat neen nimmer mee te
doen zodat
gij morgen weet dat
ik uw broeder ben in
liefde en in
leed |
N’doekoe à
mes amis congolais au
temps d’aujourd’hui il n’y a pour moi aucune
maison où j’habite nulle
étincelle d’éternité il
m’importe plus de
me tenir droit sans
joues rougies par la honte et
de ne jamais tremper dans la
menace la moquerie ou la
haine non ne jamais céder à ce
jeu-là afin
que demain tu
saches que
je suis ton frère en
amour et dans la
peine |
Renoue
au Souvenir
|
Ballade
van de Algerijnse jongen er
ligt een dode jongen op het plein wie
mag toch wel die dode jongen zijn zijn
moeder had hem ‘s morgens weten gaan hij
wou op ‘t plein tussen
de anderen
staan zijn
vader was lang dood op
‘t zelfde plein hij
wilde dat zijn jongen vrij zou zijn daar
stond de jongen met groen-witte vaan tussen
de velen stil en
aangedaan soldaten
dromden dreigend op het plein ‘t
doelpunt van hun wapens vormde één lijn het
eerste salvo trof de trotse vaan en ook de jongen die was blijven
staan er
ligt een dode jongen op het plein het
had jouw eigen jongen kunnen zijn |
Ballade
du petit garçon algérien un
gamin gît mort sur la place qui
peut être cet enfant mort au
matin sa mère le vit partir il
voulait être avec les autres sur la place son
père mort sur la même place voulait
que son fils fût libre le
gamin tenait là un drapeau blanc-vert parmi
les nombreux autres
émus
silencieux des
soldats foncèrent menaçants sur la place la
cible de leurs armes formait une ligne la
salve première toucha le fier étendard et aussi le gamin resté
debout un
gamin gît mort sur la place c’eût pu être votre propre
enfant |
Renoue
au Souvenir
|
Een
trein met Joden ‘er
rijdt een trein met Joden door mijn hoofd’ (Bert
Voeten) een
trein met Joden door je droom kijk
hen aan ze rijden reeds
verder je
verder voorbij tussen
donkere draden van angst er
rijdt een trein met Joden door je hart en
uit de witte wielen stijgt
een droevig lied een
bittere alleenspraak met het niets er
rijdt een trein met Joden door je heen stervende
vogels aan ieder van ons
ander ik
gelijk maar
ze zijn reeds verder je voorbij in
deze haastige doorvaart met
de lijnen van gedoofd verdriet geschreven hij
die het weet leeft in
een glazen huis onder
de sneeuwboom van elektrisch licht met
praatvingers en gesloten gelaat voor
deze wereld open als een
nieuw gedicht er
rijdt een trein met Joden door je droom maar
je bent reeds verder ze
roepen je aan je
bent reeds te ver ze
roepen hun ster met het schrale geluid van
stervende hoop in hun trein dit
zal het laatste lied wel zijn |
Un
train avec des Juifs ‘un
train avec des Juifs me traverse la tête’ (Bert
Voeten) un
train avec des Juifs à travers ton rêve regarde-les
ils
te dépassent entre
des fils noirs d’angoisse un
train avec des Juifs te traverse le cœur des
roues blanches
s’élève une
chanson de douleur un
amer monologue avec le néant un
train avec des Juifs passe au travers de toi oiseaux
mourants égaux à chacun de
notre autre moi déjà
ils t’ont dépassé dans
ce passage précipité écrit
en lignes de chagrin étouffé celui
qui le sait vit dans une maison de verre sous l‘arbre enneigé de lumière
électrique les
doigts parlants le
visage hermétique fermé
à ce monde tel que le poème inédit lui est
ouvert un
train avec des Juifs traverse
ton rêve déjà
tu l’as dépassé ils
t’implorent
tu es trop loin ils
implorent leur étoile avec l’âcre gémissement d’un
espoir mourant dans leur train ce
sera l’ultime chanson |
Renoue
au Souvenir
|
Sulamith I ze
doorreizen een landschap doorsnijden
en proeven het —
zilte smaak van de traan donkere
kreet van wie sterft nee wellicht
wellicht hadden
ze moeten pogen stil
te staan
maar dat is een dwaasheid want alles
beweegt ja alles beweegt en
verandert een
droeve muziek reisde mee maar
ze wisten het niet nee nog wisten ze
niet hoe
het worden zou later zo
reisden ze
lief voor
mekaar
goed en
bedachtzaam zo
hoopten ze maar is
dit dan het eindpunt —wegen
die dicht zijn pijn
die zich opent oplost
in gas als
bruisend blauw water dit
komt straks nog
ach ja dit
komt nog wat
later |
Sulamith I ils
traversent un paysage le
fendent le
goûtent —ce
goût amer de la larme ce
cri lugubre du mourant non peut-être
peut-être eussent-ils
dù tenter de
s’arrêter
mais quelle bêtise car
tout bouge oui tout bouge et
change une
musique mélancolique les accompagnait mais
ils l’ignoraient ils
ignoraient ce
qu’il adviendrait ils
voyageaint
gentils bons mutuellement
et
réfléchis ils
espéraient est-ce
donc le point final —les
chemins barrés la
souffrance qui s’ouvre se
dissout dans le gaz comme
l’eau gazeuse bleue hélas cela doit
encore venir cela
arrivera plus tard |
Renoue
au Souvenir
|
II in
een groot boek moet nu haar
naam vermeld
staan statistiek
van zovele
doden zoveel kubieke
meter gas en onoverzienbare
bergen van
schoenen en engelenhaar ze
moet gegaan zijn tussen de barakken moet
een tijdje in de rij hebben gestaan mooi
en naakt
gereed zich door het
blanke water te laten omhelzen naast
haar voor
haar achter
haar zullen
anderen gestaan hebben
óók kinderen een
stukje zeep strelend en
geduldig —gelief
u vooral niet te haasten ze
zal de betonnen kamer betreden hebben verbaasd omdat plafond en
muren door
vingernagels zozeer zijn gewond voordien
was ze uit Brugge weggevoerd uit
Amsterdam en
Warschau met het
lied van
de trein en de gewapende
kreten van
soldaten zo
donker ze
moet de eerste geweest zijn die
het blauwe gas heeft geproefd ontsteld
om het gehuil van
de kinderen
vooral van
de kinderen misschien
zal ze aan mij hebben gedacht aan
de andere vrienden en
zwakjes aan het
verduisterde Bugge :/…… in
het museum moet nu haar
groen manteltje
liggen de zwarte
schoenen die
ze kocht in de Steenstraat
haar haren
van as toen ze as
werd Sulamith Sulamith hoe kan
ik je
helpen hoe kan ik
vergeten
dat de
Dood een Meester uit
Duitsland was dat
je nu leeft in de tederste wolken elke
dag legt men bloemen zo
mooi zo
geurend in de donkere
holte van
de oven waarin je
verschroeide vergeef
me vergeef
me dat ik
niet in
je plaats kon gaan |
II dans
un grand livre son nom sera
répertorié
statistique d’ autant
de morts
mètres cubes de gaz et
montagnes incalculables de
chaussures et de cheveux d’anges elle
aura passé entre les baraques un
moment dans le rang belle
et nue prête à se faire
enlacer par
l’eau claire à
côté
devant
derrière elle d’autres
s’y sont tenus
même enfants caressant
un bout de savon
et patients —surtout veuillez ne pas vous
presser elle
sera entrée dans la chambre bétonnée sidérée
de voir les plafond et murs profondément
blessés par ongles de doigts elle
fut déportée de Bruges Amsterdam
et Varsovie avec le
chant du
train et les vociférations de soldats armés |