Marc M. Braet

“achttien stappen in de storm”

dix-huit pas dans la tempête

1950

meidag Weer bommen in de straat vandaag de angst jaagt langs de banen. Wat baat nu nog gevloek geklaag wat helpen schone tranen ? Weer moeders zonder kind vandaag tot stof en gruis de jaren. Wat helpt nu nog gerèn gejaagen wat bracht hun nu het baren ? Weer lijken in een huis vandaag de rouw dekt alle zonden. En op de puinen strompelt traag de dood en biedt zijn wonden.

jour de mai Encore des bombes dans la rue la peur razzie les routes. à quoi bon plaintes et jurons à quoi aident les belles larmes ? Encore des mères privées d’enfant miettes et poussière les années. à quoi bon hâte précipitation à quoi l’enfantement les a-t-il amenées ? Encore cadavres dans une maison le deuil recouvre tous les péchés. Sur les ruines lentement trébuche la mort offrant ses plaies.

“achttien stappen in de storm”

dix-huit pas dans la tempête

miserie Miserie die in de wereld zijt en tussen dromen hangt geweven u bent zo vol oneindigheid gij sporttend stukje eeuwigheid uit ‘s mensen korte leven. Miserie die door de straten gaat die in de huizen komt geslopen men kent zo goed uw hard gelaat gij stukje leven dat men haat en toch niet kan ontlopen. Miserie die in de harten zijt en achter tranen ligt verborgen u bent zo vol van bitterheid gij grijnzend brokje eeuwigheid uit ‘s mensen grauwe zorgen.

misère Misère en ce monde tissée suspendue entre rêves tu débordes de l’éternel bout d’infini qui plaisantes de la courte vie des hommes. Misère dans les rues tu te glisses dans les foyers l’on connaît bien ton cruel visage ta part infime de la vie que l’on hait et dont on ne peut échapper. Misère dans les cœurs cachée derrière les larmes tu es pleine d’amertume brin d’éternité moqueur des gris soucis des hommes.

DePART De trein reed binnen in ‘t station het was een grijze morgen. Stil en eenzaam op ‘t perron de reiziger vol zorgen. De vrouwen schreiden diep en bang zo eenzaam in de morgen. Een oude moeder kuste lang haar stille zoon vol zorgen. Ginds in de verte rijdt de trein wèg in de kille morgen. Op het perron staat stil en klein de moeder vol van zorgen.

DéPART Le train entra en gare ce gris matin. Sur le perron solitaire silencieux le voyageur plein de soucis. Les femmes pleuraient amères inquiètes si solitaires au matin Une vieille mère embrassa longuement son fils silencieux plein de soucis. Là-bas au loin roule le train parti au froid matin. Sur le perron silencieuse toute petite la mère remplie de soucis.

“achttien stappen in de storm”

dix-huit pas dans la tempête

nacht De nacht schuift de gordijnen dicht. Er zullen straks weer vliegers komen met angst en hoop en fakkels licht en bommen tussen onze dromen. Dan gaat misschien mijn vriend eraan zijn vrouw zijn buur een schreiend kind die in de klamme scuilplaats staan te huiveren tot de dood hen vindt. Er zullen straks weer lijken zijn. Een vriend een buur een slapend wicht ? De nacht bedekt de wreedste pijn en sluit de kilste ogen dicht.

nuit La nuit tire ses rideaux. Des aviateurs ramèneront angoisse espoir torches électriques et bombes au milieu de nos rêves. Peut-être mon ami mourra-t-il sa femme son voisin un enfant en pleurs tremblants dans l’abri moite jusqu’à ce que mort les trouve. De nouveaux cadavres. Ami voisin un gosse endormi ? La nuit recouvre douleur la plus cruelle referme les yeux les plus glacés.

tussentijdig vers Ze zijn zeer blij dat ze geboren zijn en zeer verheugd dat ze vandaag nog leven. Ze lachen weer en drinken een slok wijn die spoelt de angst weg en verstilt het beven. En straks zingen ze weer het laatste lied en denken niet meer aan de doden buiten. De mens wordt toch niet heilig met verdriet en iedereen hoort graag zijn liedje fluiten. Geboren zijn is steeds een schone zaak maar minder schoon is het in angst te leven. Stop nu de oorlog Heer tot hun vermaak en drink een glas met hen tegen het beven.

vers en intermède Heureux d’être nés réjouis d’être toujours en vie. Ils s’amusent boivent la gorgée de vin qui noie la peur et calme les frissons. Ils chanteront leur dernière chanson sans plus penser aux morts là-dehors. L’homme ne devient pas saint par chagrin il aime entendre siffler son refrain. Naître est toujours un bien vivre dans la peur l’est moins. Seigneur pour leur bonheur achève cette guerre avec eux bois un verre qui calme les frissons.

“achttien stappen in de storm”

dix-huit pas dans la tempête

geloof Er zijn nog schone dagen het hart bonst wild en wijd het heeft nog strijd te dragen in kommervolle tijd. Er zijn nog goede mensen met vrijheid in het bloed die me geluk toewensen als ik weer verder moet. Er zijn nog koele nachten vervuld van durf en daad als tussen vijands wachten de dood zijn zeis neerslaat. Ik heb niéts meer te vragen het hart klopt voor de strijd er zijn nog schone dagen en eens wordt ‘t volk bevrijd.

foi Il reste de belles journées le cœur bat sauvage illimité il devra soutenir le combat en période de soucis. Il reste de bonnes gens la liberté dans le sang ils me souhaitent bonne chance quand il me faut aller plus avant. Il reste de froides nuits de courage et d’action remplies parmi les sentinelles ennemies la mort abat sa faux. Je n’ai plus rien à demander mon cœur bat pour le combat il reste de belles journées le peuple un jour sera libéré.

partisanenlied Slaat nu de vijand neer in alle landen vecht ongenadig in de heetste strijd breekt nu de boeien breekt nu de banden weest tot de laatste man bereid ! Steekt nu de vuren aan in alle landen vergeet geen lijden noch het groot verdriet balt nu de vuisten hoog laat het nu branden en hoort de tonen van ons juichend lied. Heft nu de vrijheidsvaan in alle handen laat nu de trom zijn trotse roffel slaan branden de vuren hoog in alle landen : die rode gloed zal nimmermeer vergaan !

chanson des partisans Abattez l’ennemi en tous pays menez sans merci le plus brûlant combat brisez les fers brisez les liens soyez prêts jusqu’au dernier ! Allumez les feux en tous pays n’oubliez ni souffrance ni le grand chagrin serrez haut les poings allumez le feu écoutez les tons de notre exultante chanson. Levez la bannière de la liberté en chaques mains faites battre au tambour son fier roulement que montent les flammes en tous pays: jamais l’embrasement rouge ne s’éteindra !

“achttien stappen in de storm”

dix-huit pas dans la tempête

eindstation De ogen zijn gesloten. Men kan nu slapend zijn. Het regent in de sloten en harten doen weer pijn. Het regent langs de ruiten. De trein glijdt door de nacht. Langsheen het spoor daarbuiten een man die op iets wacht. Zijn ogen staren zwijgend strak loerend naar het licht. Het hart klopt zwaar en hijgend de hand tot daad gericht. Een trein reed van de sporen De hemel kleurde rood. En harten zijn verloren verloren in de dood.

TERMINUS Les yeux se sont fermés l’on pourra dormir. Il pleut dans les ruisseaux les coeurs se sentent peinés. Il pleut sur les vitres. Le train s’amène glisse dans la nuit. Persévérant le long du rail un homme attend dehors. Ses yeux silencieusement guettent la lumière fixement. Le cœur haletant bat fort la main prête à l’effort. Un train a déraillé. Le ciel s’est coloré rouge. Des cœurs se sont perdus perdus dans la mort.

vers Heb je voor je volk gestreden houdt men je dan aan moet je in de kerker treden ‘t strijden is gedaan. Komen wachten je dan halen voor het dodenfeest sleept men je voor tribunalen als gebonden beest moet je dan worden geschoten door je harde kop sterf dan met de vuist gesloten en het hoofd rechtop !

refrain Si tu as milité pour ton peuple l’on vient t’arrêter t’incarcérer la lutte est terminée. des gardes viennent te chercher pour la fête des morts on te traîne au tribunal tel un animal ligoté si tu dois être fusillé dans ta tête fière alors meurs les poings fermés et le front levé !

“achttien stappen in de storm”

dix-huit pas dans la tempête

vreemdeling Ik werd een vreemdeling vandaag voor volk voor land voor vrijheid. Ook een beetje voor mijn eigen kraag. Ik kam mijn haar opzij zet mijn bril op kleed mij zó en zó rook sigaretten. Alleen mijn ogen zullen dezelfde blijven. En mijn handen die nog niet beefden in tijd van revolver granaat of dynamiet. En mijn weemoed die sterker leefde groter dieper en veel schoner ook ik werd een vreemdeling vandaag druk bladen de stencils tikkende en lezend door mijn ruitenglazen bril. Mijn vrienden vragen aan hun vrienden waar leeft hij ? waar ging hij heen ? of stierf hij in de steengroeven ? Niemand vraagt wat doet hij ? Elk gaat zijn weg elk gaat alleen geen kent de nacht zoals die werkelijk bestaat. Ik was een vreemdeling gisteren. De tanks zijn reeds over de straat gereden ! Ik kam mijn haar weer recht leg mijn bril opzij berg schroot granaat en dynamiet ga tot de vrijheid met mijn jong gedacht waar iedereen zo spottend om mij lacht

étranger Je devins un étranger pour le peuple le pays la liberté Pour mon propre col aussi un peu. Je me coiffe de côté mets des lunettes m’habille comme ceci comme cela fume des cigarettes. Seuls mes yeux resteront pareils. Et mes mains qui ne tremblaient pas encore en temps de révolver grenade ou dynamite. Et ma mélancolie qui se ravivait plus forte profonde plus belle. Je devins un étranger tapant les stencils j’imprime des pages lisant à travers mes lunettes vitrées. Mes amis à leurs amis: où habite-t-il ? où est-il parti ? est-il mort dans les carrières ? Personne ne demande: que fait-il ? Chacun suit son chemin chacun part seul nul ne connaît la nuit dans sa réalité vraie. Hier j’étais un étranger Les tanks ont traversé la ville ! Je me repeigne les cheveux droits range mes lunettes mitraille grenade et dynamite; je marche vers la liberté l’esprit jeune tout le monde railleur se moque de moi.

“achttien stappen in de storm”

dix-huit pas dans la tempête

aftocht Vandaag namen soldaten afscheid van de stad. Ze sjokten stil en stroef langsheen de baan en namen ‘t laatste wat een boer in stal bezat zijn forse paarden die nu trekken moesten de vele Poolse wagens zwaar belaan. Nóch zang weerklonk nóch waren warme tranen vergrauwd en moe traden z’ons leven uit langs volbestofte ongekende banen hun zware zwarte laarzen stapten traag en knerspten weg met jammerlijk geluid. Ze trokken heen soldaten zonder dromen verdwenen in een donkergrijze wolk. Steeds verder weg in deinend-lange stromen en zongen niet noch weenden niet maar achter hen weerklonk de lach van ‘t volk.

retraite Les soldats quittèrent la ville silencieux se traînant sur la route péniblement prenant tout ce qui restait dans l’étable du paysan ses chevaux robustes contraints de tirer maintenant des chariots polonais chargés lourdement. Sans chaudes larmes ni chanson ils sortirent de notre vie fatigués et grognons par chemins ignorés empoussiérés leurs lourdes bottes noires s’éloignèrent lentement en grinçant pitoyablement Ils s’en allèrent soldats sans rêves fondirent en sombre nuage gris s’éloignant en longs mouvements de houle sans chanter ni pleurer mais derrière eux tintait le rire de la foule.

INTERMEZZO

“achttien stappen in de storm”

dix-huit pas dans la tempête

KAMIEL TOP Kamiel Top dood en begraven in Germanië zonder kruis Bij de sletten en de raven bij de puinen en het gruis. Ziek zijn bij het avonddalen van het ondergaande rood. Met de boeven en vandalen du couchant rouge met het water en het brood. En de zon nooit meer zien klimmen als de kleur van kloppend bloed. Slechts de kapo’s en de schimmen slechts de ovens en hun gloed. Bij de sletten en de raven ver van moeder en van huis Kamiel Top dood en begraven in Germanië zonder kruis.

KAMIEL TOP Kamiel Top mort et enterré en Germanie privé de croix auprès des traînées et des corbeaux des ruines et débris. Tomber malade au crépuscule du couchant rouge mêlé aux bandits et vandales au pain et à l’eau. Et ne jamais plus voir monter le soleil aux couleurs du sang battant. rien que les capotes les spectres les fours et leur flamme. Auprès des traînées et des corbeaux loin de maman et du foyer Kamiel Top mort et enterré en Germanie privé de croix.

“achttien stappen in de storm”

dix-huit pas dans la tempête

pour José Soler Fernandez

et Martin Gisbert Martinez

MEMENTO Zij traden zonder angst tussen de hoge muren en zagen weer de zon door het gekerkerd raam zij wisten niet hoe lang het leven nog kon duren en zochten op de wand naar een verloren naam. De dagen gleden heen tussen de lange nachten en tussendoor de staven van het tralieraam ze hoorden in de gang het lachen van de wachten en krasten op de muur de letters van hun naam. Zij traden zonder angst tot bij de houten palen en keken naar de hemel zonder kerkerraam er bleven slechts hun levenloze lijven hangen en op de grijze muur hun reeds vergeten naam.

MEMENTO Ils marchèrent sans peur entre les hautes murailles revirent le soleil à travers les barreaux ignorant le temps que durerait la vie ils cherchèrent sur le mur un nom dans l’oubli. Des jours s’écoulèrent entre nuits sans fin à travers les barreaux de fenêtre grillagée au couloir ils entendirent les rires des gardiens griffonnèrent dans le mur les lettres de leur nom. Ils marchèrent sans peur jusqu’aux poteaux regardèrent le ciel sans barreaux ne restèrent que leurs corps suspendus sans vie et sur le mur sombre leur nom déjà dans l’oubli.

indonesia raja Zij trokken westwaarts door de grauwe regen en zochten naar geen sterren in de lucht ze kenden slechts het modder van de wegen en gans de wanhoop van hun verre vlucht. Het was heel stil van zwijgende geweren de laatste hutten waren uitgebrand de blanke man kwam grond en goed begeren en bracht weer moord en leed over het land. De hemel werd opnieuw boeket van rozen de vuurpijlen de klaarte van hun lot zij trokken westwaarts zonder te verpozen en huiverden bij ‘t vallen van elk schot.

RAJA d’INDONÉSIE Ils marchaient à l’ouest sous une pluie de plomb sans chercher d’étoiles dans le ciel ne connaissaient que boue de chemins et désespoir de fuir au loin. Les fusils muets un grand silence régna les dernières huttes incendiées ravagées l’homme blanc convoitant terres et biens répandit meurtre et souffrance. Le ciel bouquet de roses redevint les fusées la lumière de leur destin ils marchaient à l’ouest sans répit et frissonnaient à tout coup de feu.

“achttien stappen in de storm”

dix-huit pas dans la tempête

chinees boerenlied ossen ploegt de voren ossen ploegt de voren ploegt je eigen graf de oogst zal niet aan ‘t werkend volk behoren dat jullie ‘t eten gaf ossen buigt je hoornen ossen buigt je hoornen buigt jullie naar het graf. jullie zult weer met gans de oogst behoren — o hoe wreed en laf ! aan de heren de heren hooggeboren voor ons blijft slechts het kaf

CHANSON PAYSANNE CHINoisE bœufs labourez labourez les sillons labourez votre propre tombe la récolte ne reviendra pas au peuple laborieux qui vous donna l’aliment bœufs inclinez inclinez vos cornes inclinez-vous vers la tombe ensemble avec la récolte vous appartiendrez —oh cruauté lâcheté ! à messieurs aux messieurs bien nés pour nous ne reste que l’ivraie.

APPASSIONATO

“achttien stappen in de storm”

dix-huit pas dans la tempête

pour Mosje Barazani

et Meir Feinstein.

JERUZALEM fREi ! Waarom niet beter sterven recht dan kruipend op de knieën levend door te gaan de handen likkend die u slaan de voeten kussend die u trappen. Waarom niet beter stervan recht dan leven en het hoofd te bukken de barre naakte grond te zien voor bloed dat vloeit de ogen sluitend de lippen klemmend om geen woord te spreken ? Gij zijt gestorven broeders kameraden toch was de toekomst in het blauwe van de lucht ge zaagt de heffende geweren : gruwzame aanblik van de dood ! Maar ver ver voorbij dit alles voorbij dit eventjes stilstaan van de zandloper zaagt ge de grote letters van een woord en achter dit woord waren uw ouders vrienden kinderen de jeugd van uw land : harde gezichten ! strijdende jeugd ! En dit woord kameraden broeders ! dit woord was vrijheid.

JERUZALEM fREi ! Pourquoi pas mourir debout plutôt que vivre en rampant sur les genoux léchant les mains qui vous bâtonnent baisant les pieds qui vous écrasent. Pourquoi pas mourir debout plutôt que vivre tête courbée voir la terre nue désolée fermant les yeux sur le sang qui coule serrant les lèvres pour ne pas dire mot ? Vous frères camarades avez succombé alors que l’avenir était au bleu du ciel vous vîtes les armes levées : odieux spectacle de la mort ! Mais très loin au-delà dépassant cet instant d’arrêt du sablier vous vîtes les grandes lettres d’un mot et derrière ce mot vos parents amis enfants la jeunesse de votre pays visages décidés ! jeunesse combattante ! Et ce mot camarades frères ! ce mot était liberté.

“achttien stappen in de storm”

dix-huit pas dans la tempête

ADIEU De laatste kussen zijn gegeven de heetste tranen zijn geschreid bereid zijn voor het wenkend leven bereid zijn tot de zware strijd. De dwaaste dromen zijn doorstreden de verre vlaggen wuiven wijd : paraat staan om het staal te smeden paraat staan voor de nieuwe tijd. Vechten tegen angst of beven vechten tegen haat of nijd. De laatste zoenen zijn gegeven de rode vlaggen wuiven wijd en elke droom is weggegeven en alle tranen zijn geschreid.

ADIEU Les derniers baisers sont donnés les plus chaudes larmes pleurées être prêt pour la vie qui appelle pour le pénible combat. Les rêves les plus fous sont vaincus les lointains drapeaux agités : paré pour forger le fer et faire face au temps nouveau. Lutter contre peur et tremblement contre haine ou hargne. Les derniers baisers donnés les drapeaux rouges sont agités chaque rêve est distribué toutes les larmes sont pleurées.

CODA

“achttien stappen in de storm”

dix-huit pas dans la tempête

REBEL Bourgeois — vermoord of kerker me maar zwijgen zal ik niet. Of snoer mijn jonge hals doorscheur mijn borst met kogels : toch zwijg ik nimmer niet. Ik hoor zelf veel te graag het schone lied der vrije vogels draag kennis van de scherp doorleefde pijn en weet wat ‘t is om illegaal te zijn. En zwijgen zal ik nooit het ieder mens toeschreeuwen en wekken tot de daad zolang één ademstoot mijn pols nog kloppen laat. En zelfs nadien — de dood ? De dood zal mij niet breken want bij het volk zal ‘k zijn en tot de stakers spreken aan de haven in de mijn. Want zwijgen — als men spreken moèt is wreder dan het sterven gaan van vlees en bloed. Nog wreder dan de grauwste cel waarin — hoe klein ook ‘t tralieraam — men toch nog als een man zijn woede over onrecht schreeuwen kan.

REBELLE Bourgeois — assassine- ou écroue-moi mais me taire je ne ferai pas. étrangle mon jeune cou crible-moi de balles : jamais je ne me tairai. J’aime trop le chant d’oiseaux en liberté Je connais la souffrance profonde et sais ce qu’il vaut d’être illégal. me taire jamais le crier à tout chacun pousser à l’action tant qu’un seul souffle fera battre mon pouls. Et même après — la mort ? La mort ne me brisera pas je serai auprès du peuple entendu des grévistes au port dans la mine. Car me taire — quand il ‘faut’ parler est plus cruel que la mort de chair et de sang. Plus cruel que le plus sombre cachot dans lequel — si réduite l‘ouverture soit-elle — l’on peut encore comme un homme contre l’injustice hurler sa colère.

:/..

“achttien stappen in de storm”

dix-huit pas dans la tempête

Is wreder dan doorschoten borst of toegesnoerde keel omdat men in de tijd die komt zijn arbeid had zijn deel. Maar levend zijn en zwijgend gaan langs ieders pijn is erger dan de dood. Bourgeois — de dag vlekt rood en gans de wereld wordt getooid met vlaggen als voor Eerste Mei en ik — Rebel geknecht of vrij zwijg nooit nooit nooit !

plus cruel qu’une poitrine criblée de balles ou qu’une gorge étranglée parce que à ce moment on a sa tâche son rôle. Mais être vivant et passer en se taisant sur la souffrance de chacun est pire que la mort. Bourgeois — en ce jour de rouge entaché le monde entier de drapeaux est paré comme pour le Premier Mai mais moi Rebelle asservi ou libre jamais jamais je ne me tais !