Laat de was maar hangen.

Dit boek over interculturele bemiddeling met Voyageurs, Roma, Sinti is niet bedoeld als antwoord op “Haal de was maar binnen” van Chris De Stoop. Het is geschreven door 5 bemiddelaars voor iedereen die in zijn/haar werk met Voyageurs, Roma, Sinti op zoek is naar informatie, werkmethoden, praktijkvoorbeelden, theorie, beleidsvoorstellen.

Je kan dit boek bestellen bij de webmaster

Korte inhoud:

Paternalisme als het kan, repressie als het moet
Het eerste hoofdstuk behandelt de plaats van de Voyageurs, Roma, Sinti in de burgermaatschappij. De negatieve beeldvorming, bijvoorbeeld in kinderboeken, rond deze groepen komt aan bod. Het beleid ten aanzien van Voyageurs, Roma, Sinti wordt onder de loupe genomen, van de middeleeuwen tot vandaag. “We kunnen toch niet allemaal onder de grond gaan wonen” riep reeds in de 17^de eeuw een Heyden (toenmalige term voor “Zigeuner”) tegen zijn rechters. Toen al waren Voyageurs, Roma, Sinti vogelvrij.Hun geschiedenis is een ware escalatie van vervolgingen, met de naziekampen als triest hoogtepunt.

Oost – West … West best
Het tweede hoofdstuk schetst een beeld van de geschiedenis en de gemeenschappelijke culturele elementen in de verscheiden groepen Voyageurs, Roma, Sinti. Eerst wordt er aan de hand van het Bargoens, de taal van de Voyageurs, de band aangetoond tussen de rondtrekkenden uit de Middeleeuwen en de Voyageurs van vandaag. Dan komen de drie migraties aan bod: de eerste die de Manoesjen, ook Sinti genaamd hier bracht (met ooggetuigenverslag !),  in de tweede migratie was het de beurt aan de Roms en in de derde, die vandaag nog bezig is, zijn het de Roma uit Oost-Europa die hier inwijken.

Djanes Romanes ? (ken jij de Roma levenswijze ?)
De overeenkomsten tussen de culturen van al  deze (ook intern) zeer verscheiden groepen worden in 4 thema’s samengevat.

Met één achterste kan je niet op twee paarden zitten
Gedurende eeuwen heeft de burgermaatschappij aan Voyageurs, Roma, Sinti een minderwaardige, uiterst marginale (zelfs levensbedreigende) positie toegewezen. Zodanig zelfs dat ze zich deze positie als het ware hebben toegeëigend.
De Voyageurs, Roma, Sinti zijn zelfs onder deze druk niet opgegaan in de meerderheidsbevolking, integendeel de weerstand tegen assimilatie ligt mee aan de basis van hun etnisch-culturele identiteit: “il y aura toujours un mur entre toi et moi” zei nog niet zolang geleden een Rom tegen zijn bemiddelaar.

Onderweg is het altijd nu
Leven van dag tot dag is misschien wel het meest opvallende overblijfsel van een nomadisch leven: wat voorbij is is voorbij en wat moet komen is te onzeker om er lang bij stil te staan. Overleven gebeurt vandaag.

Als ze je wat geven, eet mee. Als ze je slaan, vertrek
Dit oud Roma spreekwoord illustreert de flexibiliteit die een integraal deel uit maakt van de Voyageurs, Roma, Sinti cultuur.Zowel in de sociale relaties (onderhandelen) als in de professionele loopbaan dienen Voyageurs, Roma, Sinti zo flexibel te zijn dat ze onder alle omstandigheden hun hoofd en dat van hun gezin boven water kunnen houden.

Geen baas geen knecht
Buiten de familie bestaat er binnen de Voyageurs, Roma, Sinti-gemeenschappen geen hiërarchische structuur. Dat dit ernstige consequenties heeft naar de burgerwereld laat zich makkelijk raden.

Uit het leven gegrepen (deel 1)
In het derde hoofdstuk volgt een inzicht in de manier waarop de levenssferen van de Voyageurs, Roma, Sinti door deze culturele kenmerken worden doordesemd. Komen aan bod: wonen (wagen, mobiliteit), huishouden (reinheidsregels), onderwijs (“ als ze al maar leren lezen en schrijven”), arbeid (“een stiel dat leer je bij je vader”), godsdienst (hoe onderhandel ik met Goed en Kwaad), gezondheid (is een kwestie van geluk hebben), opvoeding (van meisje tot vrouw, van jongen tot man).Dit hoofdstuk sluit af met een waarschuwing voor een cultureel essentialisme, vermits de culturen van minderheid en meerderheid elkaar voortdurend beïnvloeden.

Kansen grijpen of afstand houden ?
Het vierde hoofdstuk geeft een overzicht van mogelijke theoretische benaderingen van de kloof die er gaapt tussen de Voyageurs, Roma, Sinti en de burgers. De theorie van maatschappelijke kwetsbaarheid (Walgrave c.s.) komt aan bod, evenals de confronterende inzichten van Sjaak Khonraad uit het woonwagenwerk in Nederland. Verder worden aan de hand van theorieën uit de interpersoonlijke bemiddeling lessen getrokken die van nut zijn in de interculturele onderhandeling tussen bevolkingsgroepen.
Het dilemma “willen” en/of “kunnen” integreren wordt behandeld los van de schuldvraag, hetgeen openingen biedt naar een langetermijnpolitiek. Niet alleen naar Voyageurs, Roma, Sinti trouwens. Zij kunnen ons zelfs een spiegel voorhouden betreffende de groepen die vandaag bezig zijn onze maatschappij de rug toe te keren:
Waar integratie
Op weerstand stuit
Daar steken wij
Een tandje bij

Uit het leven gegrepen (deel 2)
In dit vijfde hoofdstuk komt niet het leven van de Voyageurs, Roma, Sinti aan bod, wel het werk van de bemiddelaars.
Gert Devolder geeft een inzicht in de problematische deelname van de Roms uit Antwerpen aan het lager onderwijs: welke stappen hij heeft moeten ondernemen om hen zover te krijgen dat ze de aangeboden kansen (nl. aangepaste   kleuterklassen) ook echt zouden grijpen.
Toon Machiels behandelt de noodzaak aan buurtbemiddeling tussen autochtonen, “oude” migranten en “nieuwe” migranten (i.c. Roma) ten einde een nieuwe segregatie tegen te gaan. We hebben nu de kans om Oost-Europese toestanden te voorkomen, die moeten we ook grijpen.
Jeroen Michels beschrijft de projecten die hij opzette in Oost- en West-Vlaanderen waarmee hij over de 100 Voyageurs en Sinti toeleidde naar een toekomstgerichte her- of bijscholing.
Kim Janssens laat ons meekijken in haar begeleiding van “Mimi” die liep over meerdere jaren, soms met de reguliere voorzieningen soms ertegen. Maar steeds gericht op één doel: zelfwaarde en zelfredzaamheid. En met succes, zo blijkt.
Dirk Beersmans heeft het over zijn specialiteit: woonwagenterreinen. Hij analyseert hoe de onderhandeling tussen woonwagenbewoners (wij willen vrij zijn) en  gemeentebesturen (wij moeten beheersen) verloopt en tot win-win situaties kan leiden.

Van caritas tot minderhedenbeleid
Voor de zeer geïnteresseerde lezer(es) is er dan nog een annex: de geschiedenis van het woonwagenwerk in Vlaanderen.

__________________________________________

“Laat de was maar hangen” is als methodeboek geen eindpunt. Het geeft de boodschap dat een vreedzame coëxistentie tussen Voyageurs, Roma, Sinti en burgers in de 5 voorbije eeuwen niet spontaan is tot stand gekomen. Integendeel ze is grondig afgebroken. En dat herstel je niet even op 5 jaar, wellicht zijn er 5 generaties voor nodig.

Er zullen dus hopelijk nog veel en verbeterde methodeboeken volgen.